AKAUNTI YA MALKIA YA CRDB: CHACHU YA UWEZESHAJI WA WANAWAKE KIFEDHA NA UKUAJI WA BIASHARA

Kwa nini kila mwanamke mjasiriamali anapaswa kuwa na mpango maalumu wa kuweka akiba na kusimamia fedha zake?

Na: Bi. Lilianfavour Makawa

Team Leader – Sales and Service/Support

CRDB Bank Plc, Ubungo Branch – Dar es Salaam

Katika ulimwengu wa sasa wa biashara na ujasiriamali, uwezeshaji wa mwanamke kiuchumi haupaswi kuishia katika kumpatia mtaji wa kuanzisha biashara pekee. Unapaswa kwenda mbali zaidi kwa kumjengea uwezo wa kusimamia fedha, kuweka akiba, kufanya maamuzi sahihi ya kifedha na kutumia huduma za kibenki kama nyenzo ya kukuza shughuli zake za kiuchumi.

Katika uzoefu wangu wa kitaalamu katika eneo la mauzo, huduma na usaidizi kwa wateja wa benki, nimeendelea kutambua umuhimu wa elimu ya kifedha katika kuwasaidia wateja kuelewa na kutumia huduma za kibenki kwa ufanisi zaidi.

Mojawapo ya mambo muhimu ninayopenda kuyasisitiza ni kwamba mafanikio ya kifedha hayategemei tu kiasi cha fedha tunachopata, bali pia namna tunavyopanga, kuhifadhi na kutumia fedha hizo.

Kwa mwanamke mjasiriamali, kuwa na biashara inayozalisha mapato ni hatua muhimu. Lakini kuwa na utaratibu mzuri wa kusimamia mapato hayo, kutenga akiba na kujiandaa kwa mahitaji ya baadaye ndiyo hatua inayoweza kusaidia kujenga msingi imara wa maendeleo ya biashara.

Katika muktadha huo, ningependa kuangazia nafasi ya Akaunti ya Malkia ya CRDB Bank kama mojawapo ya huduma za kifedha zinazolenga kuwasaidia wanawake kujenga utamaduni wa kuweka akiba na kufikia malengo yao.

1. AKAUNTI YA MALKIA: ZAIDI YA AKAUNTI YA KAWAIDA YA AKIBA

Akaunti ya Malkia ni bidhaa maalumu ya CRDB Bank iliyoundwa kwa ajili ya wanawake wanaotaka kuweka akiba na kusimamia malengo yao ya kifedha.

Kwa mtazamo wangu, umuhimu wa akaunti hii hauishii katika kuhifadhi fedha pekee. Unapaswa pia kuangaliwa katika muktadha wa kumjengea mwanamke utamaduni wa kupanga fedha zake na kuwa na malengo yanayotekelezeka.

Mwanamke anaweza kuwa na malengo mbalimbali, kama vile kuongeza mtaji wa biashara, kuanzisha biashara mpya, kulipia elimu, kugharamia mahitaji ya afya au kujiandaa kwa mahitaji ya familia.

Badala ya kusubiri mpaka apate kiasi kikubwa cha fedha, anaweza kuanza kuweka akiba kidogo kidogo na kuendelea kujenga msingi wa kutimiza malengo hayo.

Ninapenda kusisitiza kwamba akiba si suala la kuwa na fedha nyingi, bali ni suala la kuwa na nidhamu ya fedha. Kiasi unachoweza kuweka leo kinaweza kuwa sehemu ya msingi wa mafanikio yako ya kesho.

2. KWA NINI WANAWAKE WAJASIRIAMALI WANAHITAJI AKAUNTI YA MALKIA?

Wanawake wengi nchini Tanzania wanajishughulisha na shughuli mbalimbali za kiuchumi. Wapo wanaomiliki maduka, saluni, migahawa, biashara za nguo, vipodozi, kilimo, ushonaji na biashara za mtandaoni.

Pamoja na juhudi zao, changamoto inayoweza kujitokeza ni kutokuwa na utaratibu maalumu wa kutenganisha fedha za biashara na matumizi binafsi.

Kwa mfano, mwanamke anaweza kuwa na biashara yenye mauzo mazuri lakini akashindwa kupanua biashara hiyo kwa sababu mapato yote yanaelekezwa katika matumizi ya kila siku.

Hapa ndipo umuhimu wa kuwa na akaunti ya akiba unapojitokeza.

Ningewashauri wanawake wajasiriamali kuwa na utaratibu wa kutenga sehemu ya mapato au faida ya biashara kwa ajili ya akiba. Hatua hii inaweza kusaidia katika:

Kuongeza mtaji wa biashara: Akiba inaweza kuwa sehemu ya maandalizi ya kuongeza bidhaa au huduma mpya.

Kupanua biashara: Mwanamke anaweza kuweka fedha kwa ajili ya kufungua tawi jingine au kupanua eneo la biashara.

Kununua vifaa vya biashara: Kwa mfano, mashine za kushonea, vifaa vya saluni, majokofu, mashine za uzalishaji au vifaa vya kisasa vya kazi.

Kukabiliana na changamoto za kifedha: Akiba inaweza kusaidia wakati biashara inapokabiliwa na changamoto zisizotarajiwa.

Kujenga uhuru wa kifedha: Kuwa na akiba kunampa mwanamke nafasi nzuri zaidi ya kupanga mahitaji yake na kufanya maamuzi ya kifedha kwa kujiamini.

Kwa hiyo, ninawaasa wanawake wasitazame akiba kama fedha zilizozuiliwa kutumika, bali kama maandalizi ya kutimiza malengo yao ya baadaye.

3. FAHAMU FAIDA ZA AKAUNTI YA MALKIA YA CRDB

CRDB Bank imeweka huduma mbalimbali katika Akaunti ya Malkia zinazolenga kurahisisha utunzaji wa akiba kwa wanawake.

Miongoni mwa sifa na faida zinazotangazwa kwa akaunti hii ni:

i. Kiasi cha kufungua akaunti

Akaunti inaweza kufunguliwa kwa kiwango cha chini cha TZS 5,000.

ii. Sarafu mbalimbali

Akaunti inapatikana katika sarafu za Shilingi za Tanzania (TZS) na Dola za Marekani (USD).

iii. Riba ya akiba

Akaunti ina utaratibu wa kupata riba inayohesabiwa na kulipwa kila mwezi kwa mujibu wa masharti ya bidhaa husika.

iv. Hakuna ada za kila mwezi na miamala

Akaunti inaelezwa kutokuwa na ada za kila mwezi na miamala.

v. Mkopo wa dharura

Mteja anaweza kustahili kupata mkopo wa dharura wa hadi asilimia 90 ya kiasi alichohifadhi, kwa kuzingatia masharti na tathmini ya benki.

vi. Punguzo la bima

Wateja wanaweza kupata punguzo la hadi asilimia 15 kwa bima zinazostahili kununuliwa kupitia CRDB Bank.

Ni muhimu kwa kila mteja kuthibitisha masharti ya sasa, viwango na upatikanaji wa huduma hizi kupitia CRDB Bank kabla ya kufanya maamuzi.

4. KWA NINI NINASISITIZA UMUHIMU WA BANK OPERATIONS KATIKA USIMAMIZI WA FEDHA?

Katika sekta ya kibenki, huduma bora kwa wateja haziishii katika kufungua akaunti au kupokea maombi ya huduma. Zinahusisha pia kuhakikisha kuwa wateja wanaelewa namna ya kutumia huduma hizo kwa usahihi, usalama na ufanisi.

Eneo la Bank Operations lina nafasi muhimu katika kuhakikisha shughuli za kila siku za benki zinaendeshwa kwa utaratibu, usahihi na kuzingatia taratibu zilizowekwa.

Kwa upande wa mteja, mambo muhimu ni pamoja na:

Usahihi wa miamala: Kila mteja anapaswa kuhakikisha anaelewa na kuthibitisha miamala anayofanya, pamoja na kuhifadhi kumbukumbu za miamala yake.

Usalama wa akaunti: Ni muhimu kulinda taarifa za akaunti, PIN, nywila na taarifa nyingine za siri. Benki haitakiwi kupewa nafasi ya mtu mwingine kutumia taarifa zako kufanya miamala bila idhini yako.

Uelewa wa huduma: Mteja anapaswa kujua aina ya akaunti aliyonayo, gharama zinazohusika, masharti ya matumizi na huduma zinazopatikana.

Huduma kwa wateja: Mteja anapokutana na changamoto, ni muhimu kutumia njia rasmi za mawasiliano za benki ili kupata msaada na ufumbuzi.

Ufanisi wa kidigitali: Matumizi ya huduma za kidigitali yanaweza kurahisisha upatikanaji wa huduma na kupunguza utegemezi wa kufika katika matawi kwa kila muamala.

Kwa mtazamo wangu, benki yenye huduma bora inapaswa kwenda sambamba na mteja katika safari yake ya kifedha kwa kumwezesha kuelewa huduma anazotumia na namna ya kuzitumia kwa manufaa yake.

5. MFANO WA KIFEDHA: TSH 50,000 KWA MWEZI INAWEZA KUWA MWANZO WA MAFANIKIO MAKUBWA

Ninapokutana na wazo kwamba mtu hawezi kuweka akiba kwa sababu kipato chake ni kidogo, huwa napenda kusisitiza umuhimu wa kuanza na kiasi ambacho mtu anaweza kumudu.

Tuchukulie mfano wa mwanamke mjasiriamali anayeamua kutenga TZS 50,000 kila mwezi kwa ajili ya akiba.

Ndani ya mwaka mmoja, atakuwa ameweka jumla ya TZS 600,000 bila kuhesabu riba yoyote.

Akidumisha utaratibu huo kwa miaka miwili, atakuwa ameweka TZS 1,200,000, na kwa miaka mitatu atakuwa ameweka TZS 1,800,000, bila kuhesabu riba au mabadiliko ya kiasi anachoweka.

Hii inatuonyesha kwamba nidhamu ya kuweka akiba inaweza kuwa na matokeo makubwa kadiri muda unavyopita.

Kwa mwanamke anayefanya biashara, fedha hizi zinaweza kuwa sehemu ya maandalizi ya kuongeza bidhaa, kununua vifaa au kutekeleza mpango mwingine wa maendeleo.

Jambo la msingi ni kuweka lengo linaloeleweka na kuwa na utaratibu wa kulitekeleza.

6. AKAUNTI YA MALKIA NA MAONO YA KUWAWEZESHA WANAWAKE KIUCHUMI

Uwezeshaji wa wanawake kiuchumi ni jambo linalohitaji ushirikiano kati ya wanawake wenyewe, taasisi za kifedha, sekta binafsi na wadau wengine wa maendeleo.

Kupitia mpango wa Malkia, CRDB Bank imeendelea kuweka msisitizo katika upatikanaji wa huduma za kifedha kwa wanawake, wakiwemo wajasiriamali wanaohitaji kujenga uwezo wa kusimamia na kukuza shughuli zao za kiuchumi.

Ni muhimu kuelewa kuwa huduma za akiba na huduma za mikopo zina majukumu tofauti.

Akaunti ya Malkia inalenga kusaidia wanawake kuweka akiba, wakati mikopo na huduma nyingine za kifedha zinapatikana kwa kuzingatia bidhaa husika, vigezo na masharti ya benki.

Ninawahimiza wanawake kutumia fursa za elimu ya kifedha, kujifunza kuhusu huduma zinazopatikana na kuuliza maswali kabla ya kufanya maamuzi ya kifedha.

Mwanamke mwenye maarifa ya kifedha ana nafasi nzuri zaidi ya kupanga biashara yake, kutathmini fursa na kusimamia changamoto zinazoweza kujitokeza.

7. UNAWEZAJE KUFUNGUA AKAUNTI YA MALKIA?

Kwa mujibu wa taarifa za bidhaa za CRDB Bank, wanawake wenye umri wa miaka 18 na kuendelea wanaweza kuomba kufungua Akaunti ya Malkia kwa kutumia kitambulisho kinachokubalika na benki.

Baadhi ya vitambulisho vinavyoweza kutumika ni:

• Kitambulisho cha Taifa cha NIDA au namba ya NIDA.

• Kitambulisho cha Mpiga Kura.

• Pasipoti.

• Leseni ya Udereva.

• Kitambulisho cha Mzanzibar.

Maombi yanaweza kufanyika kupitia SimBanking App au kwa kutembelea tawi la CRDB Bank kwa maelezo na msaada zaidi.

Ninawahimiza wanawake wanaopenda kufungua akaunti hii kutembelea matawi ya CRDB Bank au kutumia njia rasmi za mawasiliano ili kupata maelezo ya kina kuhusu masharti ya akaunti na utaratibu wa kuifungua.

8. UJUMBE WANGU KWA WANAWAKE WAJASIRIAMALI

Ningependa kutumia nafasi hii kuwahimiza wanawake wote, hasa wale wanaojishughulisha na biashara ndogo, za kati na kubwa, kutambua umuhimu wa kuwa na mipango ya kifedha.

Usiangalie tu kiasi cha fedha unachopata kila siku; angalia pia kiasi unachoweza kutenga kwa ajili ya kesho.

Usisubiri mpaka biashara yako iwe kubwa ndipo uanze kuweka akiba. Anza na kiasi kidogo, jenga nidhamu na endelea kuboresha mipango yako kadiri biashara yako inavyokua.

Pia, usisite kuuliza maswali kuhusu huduma za kibenki. Fahamu haki zako kama mteja, elewa gharama za huduma unazotumia na tumia njia rasmi za kupata ushauri na msaada.

Ninaamini kuwa uwezeshaji wa kweli wa mwanamke kiuchumi unaanza pale anapokuwa na maarifa, uwezo wa kufanya maamuzi na nidhamu ya kusimamia rasilimali zake.

Akaunti ya Malkia inaweza kuwa sehemu ya safari hiyo. Muhimu ni kuanza, kuweka malengo na kuyafanyia kazi kwa nidhamu.

HITIMISHO: MWANAMKE, JENGA AKIBA LEO KWA AJILI YA MUSTAKABALI WAKO WA KESHO

Mafanikio ya kifedha hayajengwi kwa siku moja. Yanahitaji mipango, nidhamu, maarifa na matumizi sahihi ya fursa zinazopatikana.

Kwa mwanamke mjasiriamali, kuwa na utaratibu wa kuweka akiba ni hatua muhimu katika kujenga biashara imara na kuimarisha maisha yake ya kiuchumi.

Kupitia Akaunti ya Malkia ya CRDB Bank, wanawake wana nafasi ya kuanza safari ya kuweka akiba na kujiandaa kutimiza malengo yao ya kifedha.

Kumbuka: Biashara yako inaweza kuwa ndogo leo, lakini kwa mipango sahihi ya kifedha, nidhamu ya kuweka akiba na maamuzi bora, unaweza kuandaa msingi wa ukuaji mkubwa kesho.

SWALI KWA WANAWAKE WAJASIRIAMALI

Ningependa kusikia kutoka kwenu:

• Je, una utaratibu wa kutenga sehemu ya mapato ya biashara yako kwa ajili ya akiba?

• Ni changamoto gani kubwa inayokuzuia kuweka akiba mara kwa mara?

• Kama ungeweza kuweka akiba kwa lengo moja kubwa, ungependa iwe ni kuongeza mtaji, kupanua biashara au kuwekeza katika mradi mpya?

Shiriki maoni yako. Elimu ya kifedha inaanza kwa kujifunza, kuuliza na kuchukua hatua.

Maudhui haya yameandaliwa kwa madhumuni ya elimu ya kifedha. Maelezo ya bidhaa, viwango na masharti yanapaswa kuthibitishwa kupitia njia rasmi za CRDB Bank.

Read More

WATALII MILIONI 1.5 NA MAPATO BILIONI 534! TANAPA YAWEKA WAZI MAFANIKIO

Shirika la Hifadhi za Taifa Tanzania (TANAPA) limeeleza mafanikio makubwa katika kipindi cha uongozi wa Rais Samia Suluhu Hassan, likiwa limeongeza idadi ya watalii kutoka 700,000 mwaka wa fedha 2021/22 hadi zaidi ya milioni 1.5 mwaka 2025/26, huku mapato yakiongezeka kutoka shilingi bilioni 174 hadi zaidi ya bilioni 534 katika kipindi hicho.

Akizungumza na wahariri na waandishi wa habari leo Novemba 10, 2026, jijini Dar es Salaam, Kamishna wa Uhifadhi wa TANAPA, Massana Gibril Mwishawa, amesema idadi ya watalii imekuwa ikiongezeka kwa wastani wa asilimia 24, hatua inayoonesha ukuaji wa shughuli za utalii katika hifadhi za taifa.

Amesema sambamba na ongezeko la watalii, makusanyo ya shirika yamepanda kutoka shilingi bilioni 174 mwaka 2021/22 hadi zaidi ya shilingi bilioni 534 mwaka 2025/26, jambo linaloongeza uwezo wa shirika kuendeleza shughuli za uhifadhi na kutekeleza miradi mbalimbali ya maendeleo.

Mwishawa amesema katika utekelezaji wa Dira ya Taifa ya Maendeleo, TANAPA imejipanga kutekeleza miradi yote ya maendeleo iliyopangwa pamoja na kuvutia wawekezaji wengi zaidi katika sekta ya utalii, hatua inayotarajiwa kupanua fursa za kiuchumi na kuongeza ajira kwa vijana katika mnyororo mzima wa thamani wa utalii, ikiwemo usafiri, malazi, huduma za chakula na shughuli nyingine zinazohusiana na sekta hiyo.

Amesisitiza kuwa mafanikio ya uhifadhi hayapaswi kuangaliwa kwa wingi wa wanyamapori, misitu na maliasili nyingine zinazolindwa pekee, bali pia kwa namna shughuli za uhifadhi zinavyoboresha maisha ya wananchi wanaozunguka maeneo ya hifadhi na jamii kwa ujumla.

“Mafanikio ya uhifadhi hayawezi kupimwa kwa maliasili tunazozihifadhi pekee, bali yatapimwa pia kwa maisha ya wananchi kutokana na uhifadhi tunaoufanya,” amesema Mwishawa.

Kauli hiyo inaweka msisitizo katika umuhimu wa kuunganisha uhifadhi na maendeleo ya wananchi, ili ukuaji wa sekta ya utalii uende sambamba na upatikanaji wa fursa za ajira, uwekezaji na manufaa ya kiuchumi kwa jamii, huku rasilimali za taifa zikiendelea kulindwa kwa manufaa ya vizazi vya sasa na vijavyo.

Read More

SERIKALI YATAKA TIBA ASILIA ZIGEUZWE KUWA DAWA

SERIKALI imetoa wito kwa vyuo vikuu, taasisi za utafiti na sekta binafsi kuhakikisha tafiti zinazohusu tiba asilia zinageuzwa kuwa dawa zinazoweza kutumika kutibu magonjwa mbalimbali, badala ya kubaki kwenye machapisho ya kitaaluma.

Wito huo umetolewa leo Nov 9,2026 na Naibu Waziri wa Elimu, Sayansi na Teknolojia, Wanu Hafidh Ameir, wakati wa kufungua Kongamano la Kuendeleza Sayansi katika Tiba (Advancing Science in Medical Field), lililofanyika jijini Dar es Salaam, ambapo amesema tafiti na ubunifu ni muhimu katika kuongeza uwezo wa nchi kuzalisha dawa na vifaa tiba.

Amesema Serikali inatambua umuhimu wa kuimarisha mfumo wa kitaifa na mpango kazi wa kuendeleza utafiti, ugunduzi na ubia katika uzalishaji wa dawa na vifaa tiba, ikiwemo vinavyotokana na mimea tiba na maarifa ya tiba asilia.

Ameeleza kuwa maeneo yanayopaswa kupewa kipaumbele ni pamoja na ukusanyaji na uhifadhi wa maarifa ya tiba asilia, kuendeleza matokeo ya tafiti hadi kuwa bidhaa zinazoweza kuzalishwa na kutumika pamoja na kuimarisha ushirikiano kati ya vyuo vikuu, taasisi za utafiti na viwanda.

Kwa upande wake, Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi Muhimbili (MUHAS), Profesa Appolinary Kamuhabwa, amesema chuo hicho kimetenga ekari 200 kati ya ekari 400 za eneo lake kwa ajili ya kuotesha mimea inayotumika kutengeneza dawa asilia.

Amesema kupitia Taasisi ya Dawa Asili iliyopo chuoni hapo tangu miaka ya 1970, tayari wameanza kuotesha baadhi ya mimea hiyo katika bustani maalumu inayofahamika kama Botanical Garden, ambayo itasaidia kuhifadhi na kutambua aina mbalimbali za mimea tiba.

Amesema MUHAS inalenga kushirikiana na wadau mbalimbali kuendeleza dawa za asili ambazo zimeonyesha uwezo wa kusaidia wagonjwa kwa kuzipeleka katika hatua zaidi za utafiti, ikiwemo majaribio ya kitabibu (clinical trials), ili kuthibitisha usalama na ufanisi wake.

Ameeleza kuwa tayari chuo hicho kimewasilisha mapendekezo kuhusu baadhi ya dawa zilizoonyesha kusaidia wagonjwa ili ziendelee kufanyiwa uchunguzi wa kitaalamu, kuboreshwa na kuthibitishwa kabla ya kutumika kwa upana zaidi.

Naye Mkurugenzi Mkuu wa Taasisi ya Utafiti wa Afya Zanzibar, Dkt. Mayassa Salumu Ally, amesema upembuzi uliofanywa Zanzibar umebaini kuwepo kwa zaidi ya aina 300 za mimea inayotumika katika tiba asilia, huku utafiti uliofanywa takribani miaka minne iliyopita kwa kushirikiana na Chuo Kikuu cha Berlin ukibaini kuwa asilimia 96 ya Wazanzibari hutumia tiba hiyo katika maisha yao ya kila siku.

Amesema maeneo ya Kusini Unguja, hususan Makunduchi na Kizimkazi, yana idadi kubwa ya mimea tiba pamoja na wataalamu wa tiba asilia ambao wamekuwa wakihudumia wananchi kwa kutumia maarifa waliyorithi kutoka vizazi vilivyotangulia.

Ameeleza kuwa taasisi hiyo imekuwa ikishirikiana na waganga wa tiba asilia kurekodi maarifa yao, dawa wanazotumia na aina za mimea ili kuhifadhi ujuzi huo, huku akitaja mmea wa Aloe Vera Pembana unaopatikana Vitongoji na Mwambe, Pemba, kuwa miongoni mwa mimea inayohitaji utafiti zaidi wa kisayansi.

Amesema kupitia ufadhili wa Tume ya Taifa ya Sayansi na Teknolojia (COSTECH), taasisi hiyo imepata fedha kwa ajili ya utafiti na uendelezaji wa dawa zinazotokana na tiba asilia zinazolenga kusaidia matibabu ya kisukari, shinikizo la damu na pumu.

Kwa upande wake, Mwenyekiti wa Baraza la Tiba Asili na Tiba Mbadala Tanzania, Profesa Joseph Otieno, amesema kutambuliwa kwa umuhimu wa tiba asilia na Serikali, wanasayansi na hospitali kunatoa fursa ya kuimarisha ushirikiano kati ya waganga wa tiba asilia na wataalamu wa kisayansi, ili kuendeleza maarifa yaliyopo kwa manufaa ya jamii.

Amesema ushirikiano huo ni muhimu katika kuhakikisha dawa zinazotokana na tiba asilia zinafanyiwa tafiti na kuthibitishwa kitaalamu, huku Naibu Waziri akisisitiza kuwa bidhaa zote za dawa na vifaa tiba lazima zizingatie usalama na ufanisi kabla ya kuzalishwa na kutumiwa na wananchi.

Read More

NMB YAWAKUTANISHA WADAU WA KOROSHO MTWARA, CBT YAHAKIKISHA MALIGHAFI KWA VIWANDA

MTWARA: November 7, 2026 - Benki ya NMB imewakutanisha wadau mbalimbali wa sekta ya korosho mkoani Mtwara katika kikao kilicholenga kujadili fursa za ufadhili na kutafuta suluhisho la changamoto zinazokabili mnyororo wa thamani wa zao hilo, huku Bodi ya Korosho Tanzania (CBT) ikiwahakikishia wawekezaji upatikanaji wa malighafi za kutosha kwa ajili ya viwanda vya kubangua korosho.

Mkurugenzi Mkuu wa CBT, Francis Alfred, amesema bodi hiyo itahakikisha wawekezaji wanaowekeza mitaji mikubwa katika ujenzi wa viwanda vya kubangua korosho hawakabiliwi na changamoto ya kukosa korosho ghafi za kuendesha shughuli zao.

Alfred alitoa kauli hiyo Novemba 7, 2026, mkoani Mtwara, wakati wa kikao cha wadau wa korosho kilichoandaliwa na NMB, kikihusisha wabanguaji, wanunuzi na wafanyabiashara wa zao hilo.

Amesema dhamira ya kuhakikisha upatikanaji wa malighafi inakwenda sambamba na juhudi za Serikali za kuongeza uwezo wa viwanda vya kubangua korosho nchini ifikapo mwaka 2030.

NMB Yapongezwa kwa kuwaunganisha wadau

Alfred amepongeza hatua ya NMB ya kuwakutanisha wadau wa sekta hiyo, akieleza kuwa ushirikiano kati ya taasisi za fedha na wafanyabiashara wa korosho ni muhimu katika kuongeza uzalishaji na kuimarisha shughuli za biashara katika mnyororo mzima wa thamani wa zao hilo.

Aidha, amezihimiza taasisi nyingine za fedha kuwa karibu na wadau wa sekta ya korosho ili kuelewa mahitaji yao na kubuni masuluhisho ya kifedha yatakayochochea ukuaji wa biashara.

Pia amezitaka benki kuhakikisha wakulima wanalipwa kwa wakati ili kuwawezesha kukidhi mahitaji yao ya kifedha na kujiandaa kwa shughuli zinazofuata za uzalishaji.

NMB Yajipanga Kusaidia Biashara za Korosho Msimu wa 2026/2027

Kwa upande wake, Mkuu wa Idara ya Biashara ya Kilimo kwa Wateja Wakubwa wa NMB, Christopher Mwalugenge, amesema benki hiyo imejipanga kutoa huduma mbalimbali za kifedha kusaidia biashara za korosho katika msimu wa 2026/2027.

Amesema masuluhisho hayo yanalenga kuwawezesha wanunuzi wa korosho wanaoshiriki katika minada na masoko ya awali kupata mitaji ya kutosha ili kununua mazao kwa wakati na kwa kiwango kinachohitajika.

Vilevile, amesema NMB imeweka mazingira ya kuwawezesha wabanguaji kupata fedha za kununua korosho ghafi kwa ajili ya kuendesha viwanda vyao na kuongeza uzalishaji wa korosho zilizobanguliwa nchini.

Katika hatua nyingine, Mwalugenge amesema benki hiyo inatoa masuluhisho ya kifedha yanayokidhi mahitaji ya wasafirishaji wa korosho nje ya nchi, ikiwa ni pamoja na kuwawezesha kufanya manunuzi kwa wakati na kutekeleza mikataba yao ya biashara katika masoko ya kimataifa.

Ameongeza kuwa NMB imeimarisha pia huduma za malipo na miamala ili kurahisisha shughuli za biashara katika hatua mbalimbali za mnyororo wa thamani wa korosho.

Kuimarisha Ushirikiano Katika Sekta ya Korosho

Kikao hicho cha wadau kinatarajiwa kuimarisha ushirikiano kati ya taasisi za fedha na wadau wa sekta ya korosho, hususan katika kuongeza upatikanaji wa mitaji, kuchochea uwekezaji katika viwanda vya kubangua korosho nchini na kuhakikisha wakulima wanapata malipo kwa wakati.

Kupitia ushirikiano huo, upatikanaji wa fedha kwa wanunuzi, wabanguaji na wasafirishaji unatarajiwa kusaidia kuongeza ufanisi wa biashara ya korosho na kuchangia katika kukuza thamani ya zao hilo ndani ya nchi.

Hatua hiyo pia inaunga mkono azma ya kupanua uwezo wa Tanzania wa kubangua korosho ndani ya nchi ifikapo mwaka 2030, hatua inayolenga kuimarisha mnyororo wa thamani wa zao hilo na kuongeza manufaa ya kiuchumi kwa wadau wake.

Read More

MAADILI NA UTAWALA BORA KATIKA BIASHARA: WATAALAMU KUTOKA NCHI MBALIMBALI ZA AFRIKA WAKUTANA TANZANIA

Mkurugenzi Mtendaji wa Benki ya Absa Tanzania, Obedi Laiser (wa pili kushoto), akishikana mikono na Kamishna wa Sekretarieti ya Maadili, Ofisi ya Rais, Jaji Mstaafu Sivangilwa Sikalalilwa Mwangesi, wakati wa mkutano wa siku mbili kuhusu Maadili ya Biashara wa Absa BEN-Africa 2026, uliodhaminwa na benki hiyo na kuhitimishwa leo katika Shule ya Biashara ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDBS), jijini Dar es Salaam. Mkutano huo uliandaliwa kwa ushirikiano kati ya Benki ya Absa, Mtandao wa BEN-Afrika na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ukiangazia nafasi ya misingi ya maadili katika kukuza biashara endelevu na maendeleo ya kiuchumi barani Afrika. Kutoka kushoto ni Mtaalamu Mwandamizi wa Maadili kutoka Absa Group, Moses Chisadza na Mwenyekiti wa Bodi wa Benki ya Absa Tanzania, Paul Makanza.

Mkurugenzi Mtendaji wa Benki ya Absa Tanzania, Obedi Laiser (Katikati), akishikana mikono na Rais wa Mtandao wa Maadili ya Biashara Afrika wa BEN-Africa, Dk. Bryan Robinson, wakati wa mkutano wa siku mbili kuhusu Maadili ya Biashara wa Absa BEN-Africa 2026, uliodhaminwa na benki hiyo, ukihitimishwa leo katika Shule ya Biashara ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDBS), jijini Dar es Salaam. Mkutano huo uliandaliwa kwa ushirikiano kati ya Benki ya Absa, Mtandao wa BEN-Afrika na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ukiangazia nafasi ya misingi ya maadili katika kukuza biashara endelevu na maendeleo ya kiuchumi barani Afrika. Kushoto ni Mkurugenzi wa Sheria na Udhibiti, Alistides Kashasira.

TANZANIA imepata nafasi muhimu katika mijadala ya kimataifa kuhusu maadili ya biashara, uongozi wenye uwajibikaji na utawala bora, baada ya mkutano wa siku mbili wa Absa BEN-Africa 2026 kuhitimishwa kwa mafanikio katika Shule ya Biashara ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDBS).

Mkutano huo uliowakutanisha wasomi, viongozi wa sekta binafsi, watunga sera, wasimamizi wa sekta mbalimbali, wanafunzi na wataalamu wa masuala ya maadili kutoka nchi mbalimbali za Afrika, Ulaya na Marekani, ulijadili nafasi ya misingi ya kimaadili katika kukuza biashara endelevu na maendeleo ya kiuchumi barani Afrika.

Mkutano huo ulioandaliwa kwa ushirikiano kati ya Benki ya Absa Tanzania, Mtandao wa Maadili ya Biashara Afrika (BEN-Africa) na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, ulikuwa na kaulimbiu isemayo “Mitazamo Tofauti kuhusu Maadili ya Biashara: Misingi ya Kiafrika na Zaidi ya Hapo.”

Akizungumza katika hafla ya ufungaji rasmi wa mkutano huo, Dar es Salaam jana, Kamishna wa Sekretarieti ya Maadili, Ofisi ya Rais, Jaji Mstaafu Sivangilwa Sikalalilwa Mwangesi, aliwataka washiriki kutambua kuwa maadili si kikwazo cha maendeleo, bali ni msingi muhimu wa kuyafikia.

Alisisitiza kuwa ustawi endelevu wa kiuchumi, utawala bora na imani ya wananchi kwa taasisi mbalimbali haviwezi kutenganishwa na uongozi unaozingatia maadili.

Kwa upande wake, Mwenyekiti wa Bodi ya Wakurugenzi ya Absa Bank Tanzania, Paul Makanza katika hotuba yake ya ukaribisho, alisisitiza umuhimu wa kuwakutanisha wadau kutoka vyuo vikuu, sekta binafsi, serikali na asasi za kiraia ili kujadili kwa pamoja changamoto na fursa za kimaadili zinazoweza kuathiri mustakabali wa Afrika.

Katika kipindi chote cha siku mbili, washiriki walijadili masuala mbalimbali yakiwemo mitazamo ya Kiafrika na Magharibi kuhusu maadili ya biashara, uhusiano kati ya faida, madaraka na uwajibikaji wa kampuni, ukuaji endelevu wa uchumi, ujasiriamali unaozingatia maadili, uwajibikaji wa kampuni kwa jamii, maadili katika sekta ya utalii, falsafa ya Ubuntu na matumizi ya Akili Unde (Artificial Intelligence – AI), pamoja na utawala bora katika dunia inayozidi kuunganishwa.

Mijadala hiyo ilihusisha wasomi mashuhuri, viongozi waandamizi wa kampuni, wasimamizi wa sekta na wataalamu wa masuala ya uongozi, ambao walitoa mitazamo na uzoefu wao kuhusu namna ya kuimarisha maadili katika shughuli za biashara na taasisi za umma.

Miongoni mwa hoja muhimu zilizojitokeza ni kwamba Afrika ina falsafa, tamaduni na mifumo yake ya thamani inayoweza kuchangia kwa kiasi kikubwa katika mijadala ya kimataifa kuhusu maadili na uongozi wenye uwajibikaji.

Washiriki walijadili namna falsafa ya Ubuntu, inayosisitiza utu, mshikamano, uwajibikaji wa pamoja na kuthamini maslahi ya wadau wote, inavyoweza kutumika kuimarisha mifumo ya kisasa ya uongozi na uendeshaji wa biashara.

Pia, kulikuwa na mjadala mpana kuhusu uhusiano kati ya kutengeneza faida na kutimiza wajibu kwa jamii, ambapo washiriki walikubaliana kuwa mafanikio ya muda mrefu ya biashara yanahitaji uwiano kati ya malengo ya kibiashara, uwajibikaji wa kijamii, utunzaji wa mazingira na uzingatiaji wa maadili.

Mijadala mingine iligusia umuhimu wa uongozi unaozingatia maadili katika kukabiliana na changamoto zinazojitokeza kutokana na mabadiliko ya teknolojia, matumizi ya Akili Unde, mabadiliko ya tabianchi, ukosefu wa usawa na matarajio yanayobadilika ya wadau mbalimbali.

Akizungumzia mafanikio ya mkutano huo katika hafla ya ufungaji rasmi wa mkutano huo jijini humo leo, Mkurugenzi Mtendaji wa Benki ya Absa Tanzania, Obedi Laiser, alisema ubora wa mijadala iliyofanyika katika siku hizo mbili umeonesha kuwa Afrika ina uwezo wa kitaaluma na kiuongozi wa kushiriki kikamilifu katika kuunda mijadala ya kimataifa kuhusu maadili, utawala bora na biashara zinazowajibika.

“Ubora wa mijadala tuliyoishuhudia katika siku hizi mbili umekuwa wa kipekee. Mkutano huu umeonesha kuwa Afrika ina uwezo wa kitaaluma na kiuongozi unaohitajika katika kuongoza mijadala ya kimataifa kuhusu maadili, utawala bora na biashara zinazowajibika."

“Absa tunaendelea kujizatiti kuunga mkono majukwaa yanayoimarisha uongozi unaozingatia maadili, kwa sababu tunaamini kuwa imani, uadilifu na uwajibikaji ni misingi muhimu ya ukuaji endelevu na ustawi wa pamoja,” alisema Laiser.

Kwa upande wa BEN-Africa, waandaaji wa mkutano huo waliipongeza Tanzania kwa kufanikisha tukio hilo na kusisitiza kuwa ushirikiano kati ya Absa Bank Tanzania, Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na wadau wengine ulikuwa sehemu muhimu ya mafanikio hayo.

Rais wa BEN-Africa, Dk. Bryan Robinson, alisema mkutano huo umeendelea kuthibitisha umuhimu wa kuwa na majukwaa yanayowezesha watu wenye mitazamo tofauti kujadili kwa uwazi changamoto na fursa zinazohusiana na maadili katika maendeleo ya bara la Afrika.

Alisema ushiriki mkubwa kutoka nchi mbalimbali za Afrika na nje ya bara hilo unaonesha kuongezeka kwa umuhimu wa mitazamo ya Kiafrika katika mijadala ya kimataifa kuhusu maadili ya biashara.

Nao uongozi wa Shule Kuu ya Biashara ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDBS), chini ya Mkuu wa Chuo hicho, Profesa Omari Khalifa Mbura, ulisisitiza umuhimu wa taasisi za elimu ya juu katika kuandaa viongozi wa baadaye wenye uwezo wa kukabiliana na changamoto tata za kimaadili zinazokabili jamii, biashara na serikali.

Mbali na mijadala rasmi, mkutano huo ulitoa fursa ya kujenga mitandao ya kitaaluma, ushirikiano na kubadilishana maarifa kati ya washiriki kutoka sekta na maeneo mbalimbali.

Baadhi ya washiriki walieleza umuhimu wa kuimarisha uhusiano kati ya tafiti za kitaaluma, sera za umma na utekelezaji wa shughuli za biashara ili kukuza uongozi wenye maadili katika Afrika.

Kwa ujumla, washiriki walikubaliana kuwa mijadala iliyoanzishwa katika mkutano huo haipaswi kuishia kwenye majadiliano pekee, bali inapaswa kutafsiriwa katika vitendo ndani ya taasisi, kampuni, serikali na jamii mbalimbali barani Afrika.

Mkutano wa Absa BEN-Africa 2026 ulihitimishwa kwa washiriki kujizatiti kuendeleza misingi ya uadilifu, uwajibikaji na uongozi unaozingatia maadili kama nguzo muhimu za maendeleo endelevu na ustawi wa muda mrefu wa Afrika.

Mkurugenzi Mtendaji wa Benki ya Absa Tanzania, Obedi Laiser akizungumza wakati wa mkutano wa siku mbili kuhusu Maadili ya Biashara wa Absa BEN-Africa 2026, uliodhaminwa na benki hiyo, ukihitimishwa katika Shule ya Biashara ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDBS), jijini Dar es Salaam, leo. Mkutano huo uliandaliwa kwa ushirikiano kati ya Benki ya Absa, Mtandao wa BEN-Afrika na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ukiangazia nafasi ya misingi ya maadili katika kukuza biashara endelevu na maendeleo ya kiuchumi barani Afrika.

Mkuu wa Shule ya Biashara ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDBS), Prof. Omari Mbura akizungumza wakati wa mkutano wa siku mbili kuhusu Maadili ya Biashara wa Absa BEN-Africa 2026, uliodhaminwa na Benki ya Absa, ukihitimishwa leo katika ukumbi wa mikutano wa UDBS, jijini Dar es Salaam. Mkutano huo uliandaliwa kwa ushirikiano kati ya Benki ya Absa, Mtandao wa BEN-Afrika na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ukiangazia nafasi ya misingi ya maadili katika kukuza biashara endelevu na maendeleo ya kiuchumi barani Afrika.

Mkurugenzi Mtendaji wa Benki ya Absa Tanzania, Obedi Laiser (waliokaa Katikati) akipiga picha ya pamoja na baadhi ya wafanyakazi wa benki wakati wa hitimisho la mkutano wa siku mbili kuhusu Maadili ya Biashara wa Absa BEN-Africa 2026, katika Shule ya Biashara ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDBS), jijini Dar es Salaam, leo.

Read More

PESA ZAKO ZINAKUFANYIA KAZI AU UNAZIFANYIA KAZI?

Fahamu Siri za Usimamizi Bora wa Fedha, Akiba na Ukuaji wa Biashara

Katika maisha ya kila siku, watu wengi hujitahidi kutafuta fedha, kuongeza kipato na kuboresha hali zao za kiuchumi. Hata hivyo, pamoja na juhudi hizo, bado wapo wanaojikuta wakipata kipato lakini wakishindwa kufikia malengo yao ya kifedha. Wengine wanafanya kazi kwa miaka mingi bila kuwa na akiba ya kutosha, huku wafanyabiashara wakipata changamoto ya kutenganisha fedha za biashara na matumizi binafsi.

Hali hii inazua swali muhimu: Je, tunafanya kazi kwa ajili ya fedha pekee, au tunajifunza namna ya kuzifanya fedha zetu zitusaidie kufikia malengo tuliyojiwekea?

Ukweli ni kwamba mafanikio ya kifedha hayategemei tu kiasi cha fedha mtu anachopata, bali pia namna anavyopanga, kutumia, kuweka akiba na kuwekeza fedha hizo.

Katika makala hii, tunaangazia misingi muhimu ya usimamizi wa fedha na namna huduma za kibenki zinavyoweza kuwa sehemu ya safari ya mtu binafsi na mfanyabiashara kuelekea maendeleo ya kiuchumi.

Makala hii inawasilishwa kwa mtazamo wa kitaalamu wa Bi. Lilianfavour Makawa, Team Leader – Sales and Service/Support, Benki ya CRDB, Tawi la Ubungo jijini Dar es Salaam.

1. Kipato Kikubwa Si Dhamana ya Mafanikio ya Kifedha

Moja ya dhana ambazo watu wengi wanapaswa kuzitafakari ni kwamba kuwa na kipato kikubwa hakumaanishi moja kwa moja kuwa na mafanikio ya kifedha.

Mtu anaweza kupata mshahara mkubwa lakini mwisho wa mwezi akawa hana fedha za akiba. Vivyo hivyo, mfanyabiashara anaweza kufanya mauzo makubwa lakini akashindwa kuelewa kama biashara yake inapata faida au inaendelea kula mtaji.

Changamoto kubwa mara nyingi huwa katika usimamizi wa fedha.

Kila mtu anahitaji kuwa na mpango wa mapato na matumizi unaomsaidia kujua fedha anazopata zinaelekezwa wapi. Ni muhimu kutambua tofauti kati ya mahitaji ya lazima, matumizi ya kawaida na matumizi yasiyo ya lazima.

Kuweka malengo ya kifedha, kufuatilia matumizi na kuwa na nidhamu ya fedha ni hatua muhimu katika kujenga msingi imara wa uchumi binafsi.

2. Akiba Si Kwa Wenye Pesa Nyingi Pekee

Kuna dhana potofu kwamba kuweka akiba ni jambo linalowezekana kwa watu wenye mishahara mikubwa au wafanyabiashara wanaopata faida kubwa.

Hata hivyo, akiba huanza na utaratibu na nidhamu, si lazima kuanza na kiasi kikubwa cha fedha.

Mtu anaweza kuanza kwa kutenga sehemu ya kipato chake kila anapopokea mshahara au kupata mapato ya biashara. Jambo la msingi ni kuwa na utaratibu unaoeleweka na kuufuata kwa muda mrefu.

Akiba inaweza kumsaidia mtu katika mambo mbalimbali, ikiwemo:

• Kukabiliana na dharura za kifedha.

• Kutimiza malengo ya muda mfupi na mrefu.

• Kupunguza utegemezi wa mikopo kwa matumizi ya kawaida.

• Kuanzisha au kupanua biashara.

• Kujiandaa kwa mahitaji muhimu ya baadaye.

Kupitia huduma mbalimbali za kibenki, wateja wanaweza kuchagua njia zinazowasaidia kutunza na kusimamia fedha zao kulingana na mahitaji na malengo yao.

3. Mkopo: Fursa ya Maendeleo au Mzigo wa Kifedha?

Mikopo ni mojawapo ya huduma muhimu zinazoweza kumsaidia mtu binafsi au mfanyabiashara kutekeleza mipango yake ya kifedha.

Kwa mfanyabiashara, mkopo unaweza kuwa fursa ya kuongeza bidhaa, kununua vifaa, kupanua eneo la biashara au kuongeza uwezo wa uzalishaji.

Kwa mtu binafsi, mkopo unaweza kusaidia kutimiza mahitaji maalumu kulingana na masharti ya bidhaa ya mkopo husika.

Hata hivyo, kabla ya kukopa, kuna mambo muhimu ya kuzingatia:

Kwanza, kuwa na sababu inayoeleweka ya kukopa. Usikimbilie kuchukua mkopo kwa sababu tu umeona unapatikana. Jiulize utaufanyia nini na utachangiaje katika kuboresha hali yako ya kifedha.

Pili, elewa gharama za mkopo. Fahamu riba, ada, muda wa marejesho na masharti mengine yanayohusika kabla ya kusaini mkataba.

Tatu, pima uwezo wako wa kurejesha. Hakikisha marejesho yanaendana na kipato chako na majukumu mengine ya kifedha.

Nne, tumia mkopo kwa kusudi lililokusudiwa. Ikiwa umekopa kwa ajili ya biashara, ni muhimu kuhakikisha fedha hizo zinatumika katika shughuli zinazohusiana na mpango wa biashara.

Mkopo unaopangwa vizuri unaweza kuwa nyenzo ya maendeleo, lakini mkopo usiozingatia uwezo wa marejesho unaweza kuleta changamoto kubwa za kifedha.

4. Benki Si Mahali pa Kuhifadhi Fedha Pekee!

Watu wengi wanapofikiria kuhusu benki, jambo la kwanza linalowajia akilini ni kuweka na kutoa fedha. Lakini huduma za kibenki zina nafasi kubwa zaidi katika maisha ya kiuchumi ya mtu binafsi na biashara.

Benki zinaweza kutoa huduma mbalimbali zinazosaidia katika:

• Kuhifadhi fedha na kusimamia akaunti.

• Kurahisisha malipo na miamala.

• Kuwezesha upatikanaji wa mikopo kulingana na vigezo husika.

• Kusaidia biashara kusimamia mapato na malipo.

• Kuwezesha matumizi ya huduma za kidigitali.

• Kusaidia wateja kupanga na kusimamia mahitaji yao ya kifedha.

Kwa hiyo, ni muhimu kwa kila mteja kujifunza kuhusu huduma zinazopatikana na kuchagua zile zinazolingana na mahitaji yake.

Uhusiano mzuri kati ya mteja na benki haupaswi kuishia wakati wa kufungua akaunti pekee. Mteja anapaswa kujifunza, kuuliza maswali na kufahamu huduma zinazoweza kumsaidia katika safari yake ya kifedha.

5. Digital Banking: Je, Teknolojia Inarahisisha Maisha Yetu ya Kifedha?

Maendeleo ya teknolojia yamebadilisha kwa kiasi kikubwa namna watu wanavyofanya miamala na kusimamia fedha zao.

Kupitia huduma za kibenki za kidigitali, wateja wanaweza kupata urahisi wa kufanya miamala mbalimbali bila kutegemea kila wakati kufika katika tawi la benki.

Teknolojia hii ina umuhimu mkubwa kwa wafanyabiashara wanaohitaji kufanya malipo, kupokea fedha na kusimamia shughuli zao kwa haraka.

Hata hivyo, pamoja na urahisi huo, usalama wa taarifa na fedha ni jambo lisilopaswa kupuuzwa.

Kila mtumiaji wa huduma za kidigitali anapaswa:

• Kutunza siri za PIN na nywila zake.

• Kutompa mtu mwingine taarifa za siri za akaunti.

• Kuepuka kubonyeza viungo visivyojulikana vinavyotumwa kwa ujumbe.

• Kuthibitisha miamala na taarifa za malipo.

• Kutumia njia rasmi za mawasiliano za benki yake anapohitaji msaada.

Teknolojia inapaswa kuwa nyenzo ya kurahisisha maisha, si chanzo cha kupoteza fedha kutokana na uzembe au udanganyifu.

6. Wafanyabiashara: Tenganisheni Fedha za Biashara na Fedha Binafsi

Changamoto mojawapo inayowakabili wafanyabiashara wadogo na wa kati ni kuchanganya fedha za biashara na matumizi binafsi.

Mfanyabiashara anaweza kufanya mauzo mazuri lakini akashindwa kujua kiasi halisi cha faida kwa sababu fedha zote zinatumika bila utaratibu maalumu.

Ili kuboresha usimamizi wa biashara, ni muhimu:

• Kutenganisha fedha za biashara na matumizi binafsi.

• Kuweka kumbukumbu za mapato na matumizi.

• Kufuatilia madeni ya wateja na madeni ya biashara.

• Kujua gharama za uendeshaji.

• Kutenga fedha kwa ajili ya kukuza biashara.

• Kutumia huduma za kibenki zinazorahisisha ukusanyaji na usimamizi wa fedha.

Mfanyabiashara anayeelewa mtiririko wa fedha katika biashara yake huwa na nafasi nzuri zaidi ya kufanya maamuzi yenye tija.

Biashara yenye mauzo mengi si lazima iwe na faida kubwa. Muhimu ni kuelewa fedha zinazoingia, zinazotoka na kiasi kinachobaki baada ya gharama zote.

7. Unaanzaje Kujenga Maisha Imara Kifedha?

Mafanikio ya kifedha ni safari inayohitaji mipango, uvumilivu na nidhamu. Hakuna kanuni moja inayofaa kila mtu, lakini kuna hatua ambazo zinaweza kumsaidia mtu kuanza.

Hatua ya kwanza: Jiwekee malengo. Amua unataka kufikia nini kifedha ndani ya miezi sita, mwaka mmoja au miaka mitano.

Hatua ya pili: Tengeneza bajeti. Fahamu mapato yako na panga matumizi yako kabla fedha hazijatumika.

Hatua ya tatu: Jenga utamaduni wa kuweka akiba. Anza na kiasi unachoweza kumudu na ongeza kadiri kipato kinavyoruhusu.

Hatua ya nne: Jifunze kuhusu huduma za kifedha. Usitumie huduma za benki kwa mazoea pekee. Fahamu gharama, faida, masharti na namna zinavyoweza kukusaidia.

Hatua ya tano: Fanya maamuzi kabla ya kukopa au kuwekeza. Chunguza fursa, pima hatari na usifanye maamuzi kwa kushawishiwa na matarajio ya kupata faida ya haraka.

Hatua ya sita: Endelea kujifunza. Maarifa ya kifedha yanakusaidia kufanya maamuzi bora zaidi kadiri mahitaji yako yanavyobadilika.

HITIMISHO: NI WAKATI WA KUIBADILISHA NAMNA TUNAVYOICHUKULIA FEDHA

Kujenga maisha imara kifedha hakumaanishi kuwa lazima uwe na fedha nyingi leo. Kunahitaji kujifunza namna bora ya kutumia kile ulicho nacho, kuweka malengo yanayowezekana na kuchukua hatua zinazokuelekeza kwenye mafanikio ya muda mrefu.

Benki na huduma za kifedha zinaweza kuwa sehemu muhimu ya safari hii, lakini mafanikio yanahitaji pia nidhamu binafsi, maarifa na maamuzi sahihi.

Hatimaye, swali si tu kwamba unapata kiasi gani cha fedha, bali ni nini unafanya na fedha unazopata.

Je, pesa zako zinakufanyia kazi au bado unazifanyia kazi bila mpango wa kuzikuza?

---

TUSHIRIKISHE MAONI YAKO!

Tungependa kusikia kutoka kwako:

1. Ni changamoto gani kubwa unayokutana nayo katika kuweka akiba?

2. Unadhani ni jambo gani muhimu zaidi kabla ya mtu kuchukua mkopo wa benki?

3. Kama ungepewa nafasi ya kuuliza mtaalamu wa masuala ya kibenki swali moja, ungependa kujua nini?

Andika maoni au swali lako kwenye sehemu ya maoni. Elimu ya fedha inaanza kwa kuuliza, kujifunza na kuchukua hatua.

KUHUSU MTOA MADA

Bi. Lilianfavour Makawa ni Team Leader – Sales and Service/Support katika Benki ya CRDB, Tawi la Ubungo, Dar es Salaam. Kupitia uzoefu wake katika eneo la mauzo na huduma kwa wateja, anawakilisha mtazamo wa kitaalamu kuhusu umuhimu wa huduma za kibenki katika maisha ya watu binafsi na shughuli za biashara.

Makala hii ni kwa madhumuni ya elimu ya fedha na uelewa wa huduma za kibenki. Kwa maelezo kuhusu bidhaa, huduma, gharama na masharti maalumu, wasiliana na benki husika.

Read More

WATEJA CRDB KUFURAHIA MABORESHO YA INTERNET BANKING, KIKOMO CHA MIAMALA KUPANDA HADI SHS MILIONI 200

DAR ES SALAAM; November 5, 2026 - Benki ya CRDB imeboresha huduma yake ya Internet Banking kwa lengo la kuwapa wateja uwezo zaidi wa kufanya miamala, kusimamia fedha zao na kutekeleza mahitaji mbalimbali ya kibenki kwa urahisi, popote walipo.

Maboresho hayo yameangaziwa wakati wa uzinduzi wa kampeni ya “Internet Banking ni Bora Zaidi – Uwezo Zaidi, Urahisi Zaidi,” inayolenga kuhamasisha matumizi ya huduma za kibenki kwa njia ya kidijitali. Kupitia mfumo huo, wateja wanaweza kupata huduma mbalimbali kwa kutumia simu au kompyuta saa 24 kwa siku, siku saba za wiki.

Kikomo cha miamala chafikia Sh milioni 200

Akizungumza wakati wa uzinduzi wa kampeni hiyo, Mkurugenzi wa Huduma za Benki kwa Wateja Binafsi wa Benki ya CRDB, Bonaventura Paul, amesema moja ya maboresho makubwa yaliyofanyika ni kuongeza kiwango cha juu cha muamala kutoka Sh milioni 50 hadi Sh milioni 200.

Amesema mfumo huo pia sasa unawezesha wateja kufanya hadi malipo 2,000 kwa muamala mmoja, yakiwamo malipo ya mishahara, jambo linalorahisisha shughuli za biashara na taasisi pamoja na kuokoa muda wa wateja.

Huduma mbalimbali katika mfumo mmoja

Aidha, kupitia Internet Banking, wateja wanaweza kuhamisha fedha kwenda benki nyingine kupitia mfumo wa Tanzania Interbank Settlement System (TISS), kufanya malipo ya kimataifa kupitia mfumo wa SWIFT na kutumia sarafu mbalimbali.

Huduma nyingine zinazopatikana kupitia mfumo huo ni pamoja na malipo ya huduma za Serikali kupitia GePG, kodi za Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA), ununuzi wa umeme wa LUKU, malipo ya ving'amuzi na ununuzi wa tiketi za ndege.

Maboresho hayo yanalenga kuwawezesha wateja kukamilisha mahitaji yao mengi ya kifedha kupitia mfumo mmoja wa kidijitali bila kulazimika kutembelea matawi ya benki.

Usalama wa miamala kupewa kipaumbele

Katika kuhakikisha usalama wa fedha na taarifa za wateja, mfumo wa Internet Banking unatumia njia mbalimbali za uthibitishaji wa mtumiaji, zikiwamo jina la mtumiaji, neno la siri na namba ya uthibitisho ya mara moja (OTP) inayotumwa kupitia ujumbe mfupi wa simu (SMS) au kifaa maalumu cha Token.

Hatua hizo zinaongeza ulinzi wakati wa kufanya miamala na kusimamia fedha, kwa wateja binafsi na wa biashara.

Wateja wafurahishwa na maboresho

Baadhi ya wateja waliohudhuria uzinduzi wa kampeni hiyo wameeleza kufurahishwa na maboresho yaliyofanyika, wakisema yatawasaidia kufanya miamala kwa urahisi zaidi, kuokoa muda na kusimamia shughuli zao za kila siku kwa ufanisi.

Kupitia maboresho hayo, Benki ya CRDB inaendelea kuimarisha huduma zake za kidijitali kwa kuweka msisitizo katika urahisi, ufanisi na upatikanaji wa huduma za kifedha kwa wateja wake.

Read More